Nowe zasady Małego ZUS Plus – jak krok po kroku obniżyć składki na ubezpieczenia społeczne?
Czym jest ulga Mały ZUS Plus i kto może z niej skorzystać?
Mały ZUS Plus to rozwiązanie umożliwiające opłacanie niższych składek na ubezpieczenia społeczne, których wysokość jest bezpośrednio powiązana z dochodem z działalności gospodarczej uzyskanym w poprzednim roku kalendarzowym. Taka opcja pozwala dopasować koszty ubezpieczeń do realnych możliwości finansowych firmy. Aby móc opłacać składki w ten sposób, konieczne jest spełnienie określonych warunków ustawowych.
Kryteria uprawniające do korzystania z tej preferencji obejmują wysokość przychodu, staż prowadzenia działalności oraz brak współpracy z byłym pracodawcą. Warunki te prezentują się następująco:
- Roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 zł.
- Działalność gospodarcza była prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym.
- Przedsiębiorca nie korzystał z opłacania preferencyjnych składek (takich jak „ulga na start”) w ciągu ostatnich 60 miesięcy.
- Przedsiębiorca nie wykonuje pracy na rzecz byłego pracodawcy w zakresie, który pokrywa się z jego wcześniejszymi obowiązkami na etacie.
Każdy przedsiębiorca spełniający powyższe kryteria może bez przeszkód zgłosić się do programu i opłacać obniżone składki na ubezpieczenia.
Nowe zasady od 2026 roku – rewolucyjny reset i limit 36 miesięcy ulgi
Nowe przepisy weszły w życie 1 stycznia 2026 roku i znacząco zmieniły dotychczasowy sposób rozliczania preferencyjnych stawek. Najważniejszą modyfikacją jest całkowity reset okresu przysługiwania ulgi. Zgodnie z nowelizacją przepisów, od stycznia 2026 roku wszyscy przedsiębiorcy – bez względu na to, czy wcześniej korzystali z Małego ZUS-u – zyskali prawo do nowego okresu preferencyjnego. Miesiące wykorzystane przed 2026 rokiem nie wpływają negatywnie na obecne uprawnienia.
W ramach zaktualizowanych przepisów obowiązuje limit 36 miesięcy ulgi w każdym okresie obejmującym 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. Każdy miesiąc, w którym firma była prowadzona przez co najmniej jeden dzień, jest wliczany do limitu 36 miesięcy Małego ZUS Plus. Ta zmiana sprawiła, że przedsiębiorcy, którzy wyczerpali swój limit na starych zasadach, ponownie mogą skorzystać z ułatwień. Osoby, których dotychczasowy limit wygasł, zyskują szansę na dodatkowe 12 miesięcy ulgi. Powrót do Małego ZUS Plus po 24 miesiącach przerwy nie jest już jedynym rozwiązaniem dla powracających na rynek. Nowe przepisy obowiązujące od 2026 roku dają pełną swobodę w planowaniu obciążeń fiskalnych w cyklu obejmującym 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności.
Jaki limit przychodów obowiązuje, aby opłacać preferencyjne składki?
Kluczowym kryterium otwierającym drogę do Małego ZUS-u Plus jest limit przychodu w poprzednim roku kalendarzowym. W przypadku korzystania z ulgi w 2026 roku, głównym punktem odniesienia jest rok 2025. Przychód uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej w całym poprzednim roku nie może przekroczyć kwoty 120 000 zł. Przychód ten należy rozumieć jako sumę wszystkich wystawionych rachunków i faktur za sprzedane towary bądź usługi, bez pomniejszania jej o koszty prowadzenia firmy.
W przypadku prowadzenia działalności krócej niż 12 miesięcy, limit ten należy proporcjonalnie obniżyć stosownie do liczby dni prowadzenia firmy (przy czym minimalny czas działania w poprzednim roku musi wynosić 60 dni). Po poprawnym obliczeniu przychodu i dochodu można bezpiecznie skorzystać z preferencji. Dochód to różnica między przychodem a kosztami jego uzyskania. Jeżeli w kosztach podatkowych uwzględniono składki na ubezpieczenia społeczne, na potrzeby tej ulgi należy doliczyć je ponownie do swojego dochodu.
Podstawa wymiaru składek oraz wysokość składek na ubezpieczenia społeczne
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w ramach Małego ZUS Plus oblicza się na podstawie wzoru uwzględniającego dochód oraz liczbę dni prowadzenia firmy. Cały proces składa się z dwóch kroków:
- Krok 1 – wyznaczenie przeciętnego miesięcznego dochodu za pomocą wzoru: (dochód roczny × 30) / liczba dni prowadzenia działalności w poprzednim roku.
- Krok 2 – ustalenie podstawy wymiaru składek według wzoru: przeciętny miesięczny dochód × 0,5 (wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy).
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe musi mieścić się w określonych przedziałach. Minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi w 2026 roku dokładnie 1 441,80 zł (co stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia), natomiast maksymalna wynosi 5 652,00 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia).
Przykładowo: jeśli firma w 2025 roku przyniosła 60 000 zł dochodu i działała przez pełne 365 dni, przeciętny miesięczny dochód wynosi około 4 931,51 zł. Po pomnożeniu tej kwoty przez współczynnik 0,5 otrzymujemy podstawę wymiaru w wysokości 2 465,76 zł. Kwota ta mieści się w dopuszczalnych limitach, więc stanowi podstawę do obliczenia składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe.
Porównanie tych warunków ze stawkami z przeszłości, gdy obowiązywał Mały ZUS Plus w 2025 roku, pozwala szybko dostrzec korzyści. Należy jednak pamiętać, że preferencyjne składki ZUS nie obejmują składki zdrowotnej – ta rozliczana jest na zasadach ogólnych. Korzystanie z ulgi wiąże się również z obniżeniem podstawy, od której ZUS nalicza przyszłe emerytury czy zasiłki chorobowe.
Szczegółowe informacje dotyczące metodologii obliczeń znajdują się w oficjalnych materiałach ZUS:
Jak zgłosić się do ubezpieczeń społecznych na formularzu ZUS i jakie kody wybrać?
Aby móc korzystać z ulgi Mały ZUS Plus, należy dopełnić formalności zgłoszeniowych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Przedsiębiorcy, którzy w styczniu 2026 roku spełniają warunki preferencji, muszą złożyć odpowiednie dokumenty w określonym terminie. Zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych dokonuje się do 31 stycznia 2026 roku. Ponieważ dzień ten wypada w weekend, ostateczny termin upływa 2 lutego 2026 roku. Do tego dnia należy dostartczyć do ZUS wymagane formularze wyrejestrowujące i rejestrujące.
Kluczowe znaczenie w całym procesie ma odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia. W pierwszej kolejności należy wyrejestrować się z dotychczasowych ubezpieczeń za pomocą dokumentu ZUS ZWUA, a następnie dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych na formularzu ZUS ZUA (lub złożyć formularz ZUS ZZA z odpowiednim kodem w 2026 roku, jeśli zgłoszenie dotyczy wyłącznie składki zdrowotnej). W zgłoszeniu stosuje się kod 05 90 lub 05 92. Ponadto w ramach rozliczeń miesięcznych należy składać deklaracje wykazujące m.in. dokumenty ZUS DRA cz lub ZUS RCA cz, które dokumentują wysokość osiągniętych przychodów i dochodów. Z rezygnacji z ulgi można dokonać w dowolnym momencie roku – wymaga to złożenia standardowego druku wyrejestrowującego i ponownego zgłoszenia do ogólnych ubezpieczeń.
Finansowa trampolina dla małego biznesu
Świadome zarządzanie kosztami ubezpieczeń społecznych znacząco zwiększa stabilność prowadzenia działalności gospodarczej. Zmiany wprowadzone w 2026 roku sprawiają, że Mały ZUS Plus zapewnia jeszcze większą elastyczność, ułatwiając funkcjonowanie firmy w trudniejszych momentach rynkowych. Reset okresów oraz przejrzyste zasady obliczeń ułatwiają planowanie wydatków i pomagają chronić płynność finansową przedsiębiorstwa. Przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z ulgi warto dokładnie przeanalizować swoje przychody i dochody, pamiętając jednocześnie o wpływie niższych składek na wysokość przyszłych świadczeń emerytalno-rentowych.
